Dirilişin Toprağı SÖĞÜT -2-
Gayri resmi bayram
Ertuğrul Gazi’nin 1281 yılında vefatından sonra yörüklerin ve Kayı Boyu mensuplarının atalarına hürmeten her sene yayladan inme zamanı olan Eylül ayının ikinci haftasında Ertuğrul Gazi’yi ziyaret ettikten sonra köylerine döndüklerini ve bunu asırlarca hiç aksatmadan yaptıklarını ihtiyar yörükler anlatıyor. Köylerden ve yaylalardan atlarla gelen yörükler, yine kendi aralarında topladıkları buğdayları, odunları ve kesilecek hayvanları Ertuğrul Gazi türbesine getirirler. Cuma günü Mevlid-i Şerifler okunup, hatimler indirilir, Fatihalarla dualar edilir. Yörükler kendi aralarında asırlardır yaşattıkları cirit geleneklerini icra ederler, kız alıp, kız verirler ve nişan yaparlar. Bütün bu güzelliklerin Ertuğrul Gazi’nin Türbesi etrafında olması Söğüt’te gayri resmi bir bayram havası estirir.
Hüzünlü yıllar
Cumhuriyet’in kurulduğu yıllardan sonra İsmet İnönü devrinde Ertuğrul Gazi’yi anmak için yaylalardan inen yörükler büyük sıkıntılar yaşarlar ve ziyaretlerine, pilav pişirip, hatimler indirmelerine, mevlid-i şerifler okumalarına izin verilmez. Bu hüzün dolu yıllar Hasan Kayıhan’ın “Beyler Aman” isimli romanında uzun uzun anlatılır.
1950 yılında Demokrat Parti’nin iktidara gelmesiyle yörükler rahat bir nefes alıp yeniden ataları Ertuğrul Gazi’yi ziyarete gelmeye başlarlar.
1980’li yıllara kadar gayri resmi bir havada devam eden Ertuğrul Gazi’yi Anma ve Söğüt Şenlikleri, bu yıllarda Söğüt’te kaymakam olan ve sonra uzun dönem Erzurum Milletvekilliği yapan Mehmet Kahraman’ın teşebbüsleriyle resmi bir hüviyet kazanır. Bilecik Valiliği ve Söğüt Kaymakamlığı yörüklerin bayramını resmi kutlamalara dönüştürmek üzere kolları sıvarlar. Ve bayramın adı “Ertuğrul Gazi’yi Anma ve Söğüt Şenlikleri” adını alır.
Yörükler üzgün
Yörük bayramının resmi bir hüviyet kazanmasından sonra devletin Söğüt’e ilgisi artar. Ancak yörükler adeta ikinci plana itilir ve ataları Ertuğrul Gazi’yi rahatça anamaz hale gelir. Daha çok Söğüt, Bilecik, Eskişehir ve çevresindeki köylerde, kasabalarda yaşayan yörükler, geleneksel kıyafetleriyle akın akın geldikleri Söğüt’te kimsenin hatırlarını sormadığı ata yadigârıdır. Türbenin etrafında çok sayıda çadırlar kurarak, geleneklerinin güzelliklerini ziyaretçilere gösteren ve yaşatan yörükler, devletin şenliklere destek verdiği halde kendilerini ihmal ettiğinden yakınıyorlar.
Kara çadırlar, kilimler, halılar, yayıklar, gözlemeler ve daha nice tarihten bugüne akıp gelen gelenek, yörüklerin iftihar kaynakları. Kıyafetlerini giydikleri zaman yüzlerine ayrı bir asalet, gözlerine, devlet kurmuş olmanın verdiği mağrur bir ifade geliyor yörüklerin. Çocuklarından en yaşlısına kadar her yaşta yörük, artık günlük hayatlarında giyemedikleri o tarihi rengarenk kıyafetlerini Söğüt’te göğüsleri kabararak giyiyorlar. Ancak, kendilerinin turistik bir malzeme gibi görülmesinden de şikayetçiler. Bu kıyafetleri günlük hayatlarında da giymek istiyorlar. “Bugün bu kıyafetle dolaşsak bize gülerler. Ama ecdadımız kaç asır bizim renklerimizi taşımış üstünde. Yaylada veya köyünde hep aynı güzellikleri yaşatmış” diyorlar.
Kutlamaların resmiyet kazanmasından sonra ataları Ertuğrul Gazi’yi rahatça, gönülleri istediği kadar ziyaret edip, fatihalar okuyamadıklarını söylüyorlar. Bilhassa devlet yetkililerinin veya bakanların ziyaretleri esnasında türbe içine alınmamaktan dolayı üzüldüklerini belirtiyorlar. Çevre köylerden ve kasabalardan topluluklar halinde Söğüt’e gelen yörükler, kurdukları kara çadırlarda geceyi geçiriyorlar. Belediye ve kaymakamlık, Söğüt’e gelen resmi sıfatlı misafirlere konaklama imkanı hazırlamaya çalışırken, ekseriyetle yörükleri unutuyor ve onlara kalacakları yerleri olup olmadığını sormuyor.
Asırlık köyler yıkılıyor
719 yıldan beri Söğüt’te toplanan yörükler, köylerinin her geçen sene dağıldığını, işsizlik yüzünden asırlık köylerin yıkılmaya başladığını anlatıyorlar. Devlet’in Söğüt’teki kutlamalara destek vermesinden memnuniyet duyduklarını ifade eden yörükler “Bizim, her sene Söğüt’e gelmemiz üzerine bu şenlikler resmiyet kazandı. Bizler daha çok çevre köylerde yaşayan yörükler olarak, oturduğumuz yerlerden ayrılmak istemiyoruz. Fakat, geçinmek zorundayız. Devletimiz, bizlerin derdini dinlerse daha çok sevineceğiz” diyorlar.
|
|
|
